Kluczowe wnioski:

  • Kwas gamma-aminomasłowy (GABA) wpływa na pracę jelit, odczuwanie bólu i reakcje odpornościowe – jego zaburzenia mogą nasilać objawy zespołu jelita drażliwego (IBS).
  • Zmniejszone stężenie GABA i osłabiona sygnalizacja GABA-ergiczna występują szczególnie u pacjentów z postacią biegunkową IBS.
  • Mikroflora jelitowa jest zdolna do wytwarzania GABA, co łączy skład bakterii z funkcjonowaniem osi mózg–jelita.
  • Obiecujące, choć jeszcze słabo zbadane, są metody lecznicze oparte na modulatorach receptorów GABA, suplementach i probiotykach produkujących ten neuroprzekaźnik.

Co to jest GABA i dlaczego może mieć znaczenie w IBS?

Kwas gamma-aminomasłowy (GABA) jest głównym neuroprzekaźnikiem hamującym w układzie nerwowym. Pełni on jednak także ważne funkcje w przewodzie pokarmowym, wpływając na ruchliwość jelit, integralność bariery jelitowej oraz odczuwanie bólu trzewnego.

Receptory GABA występują zarówno w ośrodkowym układzie nerwowym, jak i w jelitowym układzie nerwowym oraz na komórkach nabłonka jelitowego. Ich prawidłowe działanie zapewnia równowagę między pobudzeniem a hamowaniem procesów trawiennych.

Jak zaburzenia GABA wpływają na objawy zespołu jelita drażliwego?

U chorych na IBS, zwłaszcza w postaci biegunkowej, stwierdzono obniżone stężenie GABA oraz osłabioną sygnalizację GABA-ergiczną. Skutkuje to nadmierną wrażliwością na bodźce bólowe i zaburzeniami perystaltyki.

Zmniejszona aktywność GABA może także nasilać stan zapalny i osłabiać barierę jelitową, co sprzyja nasileniu objawów takich jak ból brzucha, wzdęcia czy nagłe parcie na stolec.

Rola mikrobioty jelitowej w regulacji poziomu GABA

Niektóre szczepy bakterii jelitowych są zdolne do wytwarzania GABA z glutaminianu. Dzięki temu skład mikrobioty bezpośrednio wpływa na tzw. oś mikrobiota–mózg–jelito.

Zmiany w różnorodności bakterii mogą więc obniżać produkcję GABA i zaburzać równowagę między układem nerwowym a funkcjami przewodu pokarmowego.

Możliwe kierunki terapii opartej na GABA

Badania przedkliniczne wskazują, że modulowanie receptorów GABA może zmniejszać nadwrażliwość trzewną i poprawiać motorykę jelit. Do potencjalnych metod należą leki działające na receptory GABA-A i GABA-B oraz suplementy diety.

Sprawdź również:  Poprawa doustnego suplementowania odżywczego w okresie okołoperacyjnym u starszych pacjentów z złamaniem szyjki kości udowej: projekt pilotażowy oparty na dowodach naukowych

Interesującym rozwiązaniem są także probiotyki produkujące GABA oraz preparaty łączące GABA z ekstraktem z melisy lekarskiej. Dotychczasowe wyniki pochodzą głównie z modeli zwierzęcych, dlatego potrzebne są badania kliniczne z udziałem pacjentów.

Podsumowanie

Obecny stan wiedzy sugeruje, że zaburzenia szlaku GABA-ergicznego mogą odgrywać istotną rolę w patogenezie zespołu jelita drażliwego na poziomie ośrodkowym, jelitowym i mikrobiologicznym. Potwierdzenie skuteczności terapii celowanych w GABA wymaga jednak dalszych, dobrze zaplanowanych badań klinicznych.

Źródło: Oryginalny artykuł