Kluczowe wnioski:

  • Kwas gamma-aminomasłowy (GABA) wpływa na odczuwanie bólu trzewnego, ruchliwość jelit, integralność bariery jelitowej oraz odpowiedź immunologiczną.
  • U chorych na zespół jelita drażliwego, szczególnie w postaci z biegunką, stwierdza się obniżone stężenie GABA i zaburzenia sygnalizacji GABA-ergicznej.
  • Mikroflora jelitowa może samodzielnie wytwarzać GABA, co łączy skład mikrobiomu z osią mózg–jelito.
  • Potencjalne metody leczenia ukierunkowane na układ GABA-ergiczny (modulatory receptorów, probiotyki produkujące GABA, suplementy) są obiecujące, lecz wymagają potwierdzenia w badaniach klinicznych.

Jak GABA wpływa na pracę jelit

Kwas gamma-aminomasłowy, powszechnie znany jako GABA, to główny neuroprzekaźnik hamujący w układzie nerwowym. Okazuje się jednak, że pełni on równie ważne funkcje w przewodzie pokarmowym. Dzięki obecności receptorów GABA w jelitach substancja ta reguluje perystaltykę, chroni barierę jelitową i łagodzi odczuwanie bólu trzewnego.

Receptory GABA występują zarówno w ośrodkowym układzie nerwowym, jak i w jelitowym układzie nerwowym oraz w komórkach nabłonka jelitowego. Ich prawidłowe działanie zapewnia równowagę między pobudzeniem a hamowaniem procesów trawiennych.

Zespół jelita drażliwego a zaburzenia sygnalizacji GABA

U osób z zespołem jelita drażliwego (IBS) zaobserwowano obniżone stężenie GABA oraz zaburzenia w jego sygnalizacji. Zmiany te są szczególnie widoczne u pacjentów z dominującą biegunką. Zaburzenia te mogą nasilać objawy bólowe i wpływać na nieregularność wypróżnień.

Obniżona aktywność GABA-ergiczna przyczynia się również do zwiększonej przepuszczalności bariery jelitowej oraz do nasilonej reakcji zapalnej błony śluzowej. To z kolei potęguje dolegliwości zgłaszane przez chorych.

Rola mikrobiomu w produkcji GABA

Niektóre szczepy bakterii jelitowych potrafią samodzielnie syntetyzować GABA. Dzięki temu zmienia się tzw. GABA-ergiczny ton w obrębie osi mózg–jelito–mikrobiom. Zaburzenie składu mikrobioty może więc wpływać na nasilenie objawów IBS poprzez obniżenie miejscowej produkcji GABA.

Badania przedkliniczne wskazują, że modyfikacja mikrobiomu za pomocą odpowiednich probiotyków może podnieść poziom GABA i złagodzić objawy jelitowe. Wymaga to jednak dalszych potwierdzeń w badaniach na ludziach.

Sprawdź również:  Formulacja i analiza płynnych preparatów kannabidiolu: Porównanie roztworów olejowych i emulsji

Możliwe kierunki terapii ukierunkowanej na GABA

Modulatory receptorów GABA

Leki wpływające na receptory GABA, stosowane dotąd głównie w neurologii, są obecnie badane pod kątem łagodzenia bólu trzewnego i normalizacji motoryki jelit. Wstępne wyniki badań na modelach zwierzęcych są obiecujące.

Probiotyki i suplementy GABA

Probiotyki zdolne do wytwarzania GABA oraz bezpośrednia suplementacja tego związku stanowią kolejną grupę potencjalnych terapii. Coraz częściej analizuje się także preparaty łączone, na przykład GABA z wyciągiem z melisy, które mogą działać synergicznie.

Potrzeba dalszych badań klinicznych

Obecna wiedza na temat skuteczności interwencji GABA-ergicznych w IBS opiera się głównie na modelach przedklinicznych. Aby wprowadzić nowe metody leczenia do praktyki klinicznej, konieczne są randomizowane badania z udziałem pacjentów.

Potwierdzenie skuteczności i bezpieczeństwa modulatorów GABA, probiotyków produkujących GABA oraz suplementów diety pozwoli na poszerzenie arsenału terapeutycznego w leczeniu zespołu jelita drażliwego.

Źródło: Oryginalny artykuł