- Autosomal recesywna zwyrodnienie siatkówki związane z RPE65 objawia się w trzech fenotypach: amaurosis congenita Lebera (LCA), wczesnonarodzinowa ciężka dystrofia siatkówki (EOSRD) oraz młodzieńcza retinitis pigmentosa (RP).
- Diagnoza opiera się na obecności dwóch patogenicznych wariantów genu RPE65 potwierdzonych badaniami genetycznymi.
- Leczenie celowane obejmuje terapię genową podspojówkową dla osób w wieku 12 miesięcy do 65 lat.
- Choroba dziedziczy się autosomalnie recesywnie, z 25% ryzykiem dla rodzeństwa chorych.
Charakterystyka kliniczna
Autosomal recesywna zwyrodnienie siatkówki związana z RPE65 występuje w trzech fenotypach, od najcięższego do najłagodniejszego: amaurosis congenita Lebera (LCA), wczesnonarodzinowa ciężka dystrofia siatkówki (EOSRD) oraz młodzieńcza retinitis pigmentosa (RP).
W fenotypie LCA objawy wzrokowe pojawiają się zwykle w pierwszym roku życia. Dzieci w wieku 4-10 lat mają ciężkie upośledzenie wzroku (średnia ostrość wzroku 20/126), a wizja stabilizuje się w pierwszej dekadzie, po czym pogarsza się w okresie dojrzewania. Do 20. roku życia 50% pacjentów jest prawnie niewidomych, a wszyscy tracą wzrok całkowicie do 40. roku życia.
Fenotyp EOSRD
W EOSRD objawy zaczynają się we wczesnym dzieciństwie, często z nyktalopią (utrudnione widzenie w słabym świetle) i obniżoną ostrością wzroku. Centralne widzenie stopniowo się pogarsza, a wielu pacjentów osiąga prawną ślepotę do 40. roku życia, niekiedy z całkowitą utratą percepcji światła w średnim wieku.
Fenotyp młodzieńczej RP
W młodzieńczej RP objawy pojawiają się pod koniec dzieciństwa lub w adolescencji, z nyktalopią i postępującą utratą pola widzenia obwodowego. Centralne widzenie jest początkowo zachowane, ale wielu pacjentów staje się prawne niewidomymi między 40. a 50. rokiem życia, z dalszym pogorszeniem w późniejszych dekadach.
Diagnoza i testy
Diagnozę potwierdza się u pacjenta z sugestywnymi objawami poprzez identyfikację dwóch patogenicznych wariantów genu RPE65 w badaniach genetycznych.
Leczenie i zarządzanie
Terapia celowana
Dostępna jest terapia genowa z suplementacją genu podspojówkową dla osób w wieku od 12 miesięcy do 65 lat z zwyrodnieniem siatkówki związanym z dwoma patogennymi wariantami RPE65.
Leczenie wspomagające
Zaleca się zrównoważoną dietę zapewniającą dzienne zapotrzebowanie na składniki odżywcze. W razie niedoborów można rozważyć suplementy z kwasem dokozaheksaenowym i eikozapentaenowym do 500 mg/dzień oraz luteinę do 10 mg/dzień.
Dzieci mają zazwyczaj prawidłowy intelekt, ale mogą doświadczać opóźnień w nauce z powodu upośledzenia wzroku. Wczesne zaangażowanie specjalistów od rozwoju dziecka, nauczycieli dla niewidomych i usług niskowizyjnych jest kluczowe, w tym korzystanie z nowoczesnych technologii jak wyświetlacze Braille’a.
Monitorowanie i unikanie czynników ryzyka
Regularne wizyty u okulisty są niezbędne. Należy zniechęcać dzieci do pocierania oczu, co może uszkodzić rogówkę lub siatkówkę.
Badanie krewnych i poradnictwo genetyczne
Warto zbadać genetycznie rodzeństwo w celu wczesnego wykrycia nosicieli dwóch wariantów RPE65, co umożliwia wczesną ocenę i terapię genową.
Choroba dziedziczy się autosomalnie recesywnie. Jeśli oboje rodzice są nosicielami, każde dziecko ma 25% ryzyka zachorowania, 50% szans na bycie nosicielem bez objawów i 25% szans na brak mutacji. Testy dla krewnych oraz diagnostyka prenatalna/przedimplantacyjna są możliwe po identyfikacji wariantów.
Źródło: Oryginalny artykuł
Zapalony zielarz i miłośniki natury. Zainspirowany złożonością i bogactwem natury, poświęcił swoje życie odkrywaniu i naukowemu badaniu roślin leczniczych. Pasja do roślin i głębokie zrozumienie ich leczniczych właściwości przekłada się na unikalne, holistyczne podejście do zdrowia i wellness.