Kluczowe wnioski:

  • Autosomal recesywna degeneracja siatkówki związana z RPE65 objawia się w trzech formach: amaurosis congenita Lebera (LCA), wczesnonarastająca ciężka dystrofia siatkówki (EOSRD) oraz młodzieńcza retinitis pigmentosa (RP).
  • Diagnoza opiera się na obecności dwóch patogenicznych wariantów genu RPE65, potwierdzonych badaniami genetycznymi.
  • Dostępna jest terapia genowa subretinalna dla osób w wieku od 12 miesięcy do 65 lat z potwierdzonymi mutacjami RPE65.
  • Choroba dziedziczy się autosomalnie recesywnie, co oznacza 25% ryzyka dla rodzeństwa, jeśli oboje rodzice są nosicielami.

Charakterystyka kliniczna

Autosomal recesywna degeneracja siatkówki związana z RPE65 występuje w trzech fenotypach, różniących się nasileniem i czasem onsetu: amaurosis congenita Lebera (LCA), wczesnonarastająca ciężka dystrofia siatkówki (EOSRD) oraz młodzieńcza retinitis pigmentosa (RP). Najcięższa forma, LCA, objawia się w pierwszym roku życia, z ciężkim upośledzeniem wzroku u dzieci w wieku 4-10 lat (średnia ostrość wzroku 20/126). Wzrok jest stosunkowo stabilny w pierwszej dekadzie życia, ale pogarsza się w okresie dojrzewania, prowadząc do ślepoty prawnej u 50% osób do 20. roku życia i całkowitej utraty wzroku u wielu w czwartym dziesięcioleciu.

Wczesnonarastająca ciężka dystrofia siatkówki (EOSRD)

W EOSRD objawy pojawiają się we wczesnym dzieciństwie, często z nyktalopią (utrudnione widzenie w słabym świetle) i obniżoną ostrością wzroku. Centralne widzenie stopniowo się pogarsza, a wielu pacjentów osiąga ślepotę prawną do czwartego dziesięciolecia życia. Niektórzy doświadczają całkowitej utraty wzroku w średnim wieku dorosłym.

Młodzieńcza retinitis pigmentosa (RP)

W tej łagodniejszej formie objawy zaczynają się pod koniec dzieciństwa lub w okresie dojrzewania, z nyktalopią i ubytkami w obwodowym polu widzenia. Centralne widzenie jest początkowo zachowane, ale wielu pacjentów osiąga ślepotę prawną między 40. a 50. rokiem życia. W późniejszych latach może dojść do dalszego pogorszenia, czasem do braku percepcji światła.

Diagnoza i testy

Diagnozę ustala się u pacjenta z sugestywnymi objawami na podstawie obustronnych patogenicznych wariantów genu RPE65, potwierdzonych testami genetycznymi molekularnymi. Badania te pozwalają na wczesne wykrycie choroby i odpowiednie leczenie.

Sprawdź również:  Tłumaczenie modeli mikrobioty jelitowej in vitro na kontekst ludzki: korelacje składu pod wpływem interwencji błonnikiem pokarmowym

Leczenie i zarządzanie

Terapia celowana: Dostępna jest terapia genowa poprzez suplementację genu podsiatkówkową dla osób w wieku od 12 miesięcy do 65 lat z degeneracją siatkówki związaną z obustronnymi patogennymi wariantami RPE65.

Leczenie wspomagające

Zaleca się zrównoważoną dietę zapewniającą minimalne dzienne zapotrzebowanie na składniki odżywcze. W razie niedoborów można rozważyć suplementy z kwasem dokozaheksaenowym i eikozapentaenowym do 500 mg/dzień oraz luteinę do 10 mg/dzień. Dzieci z tą chorobą zwykle mają prawidłowy intelekt, ale mogą mieć opóźnienia w nauce z powodu upośledzenia wzroku – warto wczesne zaangażować specjalistów od rozwoju dziecka i edukacji dla niewidomych.

Nadzór i unikanie czynników ryzyka

Regularne wizyty u okulisty są niezbędne. Należy unikać uciskania i pocierania oczu u dzieci, co może uszkodzić rogówkę lub siatkówkę. Rodzeństwo osób chorych powinno być badane genetycznie, aby umożliwić wczesną interwencję i terapię genową.

Doradztwo genetyczne

Choroba dziedziczy się autosomalnie recesywnie. Jeśli oboje rodzice są heterozygotami (nosicielami), każde dziecko ma 25% ryzyka zachorowania, 50% szans na bycie nosicielem bez objawów i 25% szans na brak mutacji. Po identyfikacji wariantów RPE65 możliwe jest testowanie nosicielstwa u krewnych oraz diagnostyka prenatalna lub preimplantacyjna.

Źródło: Oryginalny artykuł