Kluczowe wnioski:

  • Autosomalna recesywna degeneracja siatkówki związana z RPE65 objawia się w trzech fenotypach: ślepotą Lebera wrodzoną (LCA), wczesnonapadową ciężką dystrofią siatkówki (EOSRD) oraz młodzieńczą retinitis pigmentosa (RP).
  • Diagnoza opiera się na obecności dwóch patogenicznych wariantów genu RPE65, potwierdzonych badaniami genetycznymi.
  • Dostępna jest terapia genowa podspojówkowa dla osób w wieku 12 miesięcy do 65 lat z potwierdzonymi mutacjami RPE65.
  • Choroba dziedziczy się autosomalnie recesywnie, co oznacza 25% ryzyka dla rodzeństwa, jeśli oboje rodzice są nosicielami.

Charakterystyka kliniczna

Autosomalna recesywna degeneracja siatkówki związana z RPE65 występuje w trzech fenotypach, różniących się nasileniem i czasem начала objawów: od najcięższego ślepoty Lebera wrodzonej (LCA), przez wczesnonapadową ciężką dystrofię siatkówki (EOSRD), po najłagodniejszą młodzieńczą retinitis pigmentosa (RP).

W przypadku LCA objawy wzrokowe pojawiają się zwykle w pierwszym roku życia. Dzieci w wieku 4-10 lat mają ciężkie upośledzenie wzroku (średnia ostrość wzroku 20/126), a po 20. roku życia postępująca utrata widzenia prowadzi do ślepoty prawnej u wszystkich chorych do 40. roku życia.

W EOSRD objawy zaczynają się we wczesnym dzieciństwie, często z nyktalopią i spadkiem ostrości wzroku; wielu pacjentów osiąga ślepotę prawną w czwartym dziesięcioleciu życia.

Różnice między fenotypami

Ślepota Lebera wrodzona (LCA)

W tym fenotypie widzenie jest stosunkowo stabilne w pierwszej dekadzie życia, ale pogarsza się w okresie dojrzewania. Do 20. roku życia 50% chorych jest prawnie ślepych, a wielu traci całkowicie percepcję światła.

Wczesnonapadowa ciężka dystrofia siatkówki (EOSRD)

Objawy obejmują nyktalopię i postępujący spadek widzenia centralnego. Niektórzy pacjenci tracą całkowicie widzenie w średnim wieku.

Młodzieńcza retinitis pigmentosa (RP)

Debiut następuje w późnym dzieciństwie lub adolescencji, z nyktalopią i utratą pola widzenia obwodowego. Widzenie centralne jest początkowo zachowane, ale ślepota prawna pojawia się zwykle między 40. a 50. rokiem życia.

Sprawdź również:  Synergiczne działanie probiotyków Bifidobacterium breve BR3 i Lactiplantibacillus plantarum LP3 w walce z otyłością

Diagnoza i testy

Diagnozę ustala się na podstawie charakterystycznych objawów i obecności dwóch patogenicznych wariantów genu RPE65, potwierdzonych badaniami genetycznymi u pacjenta.

Leczenie i zarządzanie

Terapia celowana

Dla osób w wieku od 12 miesięcy do 65 lat z potwierdzonymi dwiema mutacjami RPE65 dostępna jest terapia genowa poprzez suplementację genu podspojówkową.

Leczenie wspomagające

Zaleca się zrównoważoną dietę zapewniającą dzienne zapotrzebowanie na składniki odżywcze. W razie niedoborów można rozważyć suplementy z kwasem dokozaheksaenowym i eikozapentaenowym do 500 mg/dzień oraz luteinę do 10 mg/dzień.

Opieka nad dziećmi i edukacja

Dzieci z tą chorobą mają zazwyczaj prawidłowy intelekt, ale mogą doświadczać opóźnień w nauce z powodu zaburzeń wzroku. Wczesne zaangażowanie specjalistów od rozwoju dziecka, nauczycieli dla niewidomych oraz usługi niskowzrokowości, w tym nowoczesne technologie jak wyświetlacze Braille’a, jest kluczowe.

Monitorowanie i unikanie czynników ryzyka

Regularne wizyty u okulisty leczącego są niezbędne. Należy zniechęcać dzieci do pocierania i uciskania oczu, co może uszkodzić rogówkę lub siatkówkę.

Badanie krewnych i poradnictwo genetyczne

Warto zbadać genetycznie rodzeństwo w celu wczesnego wykrycia nosicieli mutacji RPE65 i rozważenia terapii genowej. Choroba dziedziczy się autosomalnie recesywnie: każde dziecko rodziców-nosicieli ma 25% ryzyka zachorowania, 50% szans na bycie nosicielem bez objawów i 25% szans na brak mutacji.

Po identyfikacji mutacji możliwe jest badanie nosicielstwa u krewnych oraz testy prenatalne lub preimplantacyjne.

Źródło: Oryginalny artykuł