Kluczowe wnioski:

  • Kwas gamma-aminomasłowy (GABA) wpływa na odczuwanie bólu, ruch jelit oraz barierę jelitową, a jego zaburzenia mogą nasilać objawy zespołu jelita drażliwego.
  • Zmniejszone stężenie GABA i osłabiona sygnalizacja GABA-ergiczna występują szczególnie u pacjentów z postacią biegunkową IBS.
  • Mikroflora jelitowa może produkować GABA, tworząc bezpośrednie połączenie między składem bakterii a osią mózgowo-jelitową.
  • Obiecujące, lecz wciąż słabo udokumentowane metody leczenia obejmują leki modulujące receptory GABA, suplementy diety oraz probiotyki wytwarzające GABA.

Co to jest GABA i dlaczego może mieć znaczenie w IBS?

Kwas gamma-aminomasłowy, w skrócie GABA, to główny neuroprzekaźnik hamujący w organizmie. Pełni on funkcję „hamulca” w układzie nerwowym, ale jego działanie nie ogranicza się wyłącznie do mózgu. Receptory GABA występują także w jelitach, gdzie wpływają na ruchliwość, odczuwanie bólu i integralność błony śluzowej.

W zespole jelita drażliwego (IBS) obserwuje się obniżone stężenie GABA oraz osłabioną sygnalizację GABA-ergiczną. Zaburzenia te są szczególnie widoczne u pacjentów z postacią biegunkową choroby. Sugeruje to, że niewłaściwe funkcjonowanie tego układu może przyczyniać się do typowych objawów, takich jak ból brzucha czy nagłe parcie na stolec.

Jak GABA wpływa na pracę jelit?

GABA działa na trzech poziomach: ośrodkowym układzie nerwowym, jelitowym układzie nerwowym oraz bezpośrednio w nabłonku jelitowym. W ośrodkowym układzie nerwowym reguluje odczuwanie bólu trzewnego, a w jelitach wpływa na skurcze mięśni gładkich oraz wydzielanie śluzu.

Na poziomie nabłonka jelitowego GABA wspiera integralność bariery jelitowej i moduluje odpowiedź immunologiczną. Dzięki temu zmniejsza przenikanie szkodliwych substancji do krwiobiegu i ogranicza stan zapalny. Zaburzenie tych mechanizmów może prowadzić do nasilenia dolegliwości jelitowych.

Mikroflora jelitowa jako producent GABA

Niektóre szczepy bakterii jelitowych potrafią syntetyzować GABA z glutaminianu. Proces ten zachodzi dzięki enzymowi dekarboksylazie glutaminianowej. W ten sposób mikroflora staje się dodatkowym źródłem GABA, wpływając na cały układ nerwowy jelit.

Sprawdź również:  Mikrobowe modulatory epigenomu: regulacja miRNA i lncRNA przez probiotyki w zdrowiu, chorobie i medycynie prewencyjnej

Zmiany w składzie mikrobiomu mogą więc bezpośrednio wpływać na poziom GABA w organizmie. U pacjentów z IBS często stwierdza się inny profil bakterii jelitowych niż u osób zdrowych. Może to częściowo tłumaczyć, dlaczego probiotyki lub dieta bogata we włókna wpływają na przebieg choroby.

Możliwe kierunki terapii ukierunkowanej na GABA

Badania przedkliniczne wskazują, że leki modulujące receptory GABA mogą zmniejszać nadwrażliwość trzewną i poprawiać perystaltykę. Do najczęściej badanych substancji należą agoniści receptora GABA-B oraz niektóre benzodiazepiny o działaniu obwodowym.

Innym podejściem jest stosowanie suplementów GABA oraz preparatów ziołowych, takich jak melisa lekarska. Melisa może wzmacniać naturalną aktywność GABA w organizmie. Ponadto trwają prace nad probiotykami wytwarzającymi GABA, które mogłyby uzupełniać niedobory tego neuroprzekaźnika bezpośrednio w jelicie.

Co wynika z dotychczasowych badań?

Obecne dowody na skuteczność terapii ukierunkowanych na GABA pochodzą głównie z modeli zwierzęcych. Ograniczone badania kliniczne u ludzi nie pozwalają jeszcze na jednoznaczne wnioski. Konieczne są randomizowane badania z grupą kontrolną, które potwierdzą lub wykluczą korzyści z tych metod.

Do czasu uzyskania wiarygodnych wyników klinicznych leczenie IBS nadal opiera się na sprawdzonych strategiach: diecie, lekach objawowych oraz wsparciu psychologicznym. GABA może stać się w przyszłości ważnym elementem terapii, ale na razie pozostaje obiecującym kierunkiem wymagającym dalszych badań.

Źródło: Oryginalny artykuł