Kluczowe wnioski:

  • Infekcje prątkami (gruźlica i NTM-PD) zaburzają zarówno mikrobiom jelitowy, jak i płucny, tworząc błędne koło przez oś jelito-płuco.
  • Długotrwała antybiotykoterapia dodatkowo pogłębia dysbiozę, osłabiając naturalne mechanizmy obronne organizmu.
  • Zmniejszenie liczby bakterii wytwarzających krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (SCFA) upośledza barierę nabłonkową i odpowiedź immunologiczną.
  • Interwencje mikrobiomowe (probiotyki, prebiotyki, postbiotyki, FMT) mogą wspomagać leczenie i zmniejszać ryzyko nawrotów.

Jak mikrobiom wpływa na przebieg zakażeń prątkami?

Choroby płuc wywołane przez prątki, takie jak gruźlica i niegruźlicze zakażenia prątkowe (NTM-PD), nie zależą wyłącznie od odporności pacjenta. Coraz więcej dowodów wskazuje, że skład bakterii w jelitach i drogach oddechowych odgrywa istotną rolę w rozwoju i przebiegu tych chorób.

Prątki wywołują zaburzenia zarówno w płucach, jak i w jelitach, prowadząc do zmniejszenia różnorodności mikrobiomu. Zmiany te nasilają się jeszcze bardziej podczas wielomiesięcznej antybiotykoterapii.

Czym jest oś jelito-płuco?

Oś jelito-płuco to dwukierunkowa sieć komunikacyjna między jelitami a płucami. Dzięki niej stan mikrobiomu w jednym narządzie wpływa na drugi, a zakłócenia w jednej lokalizacji szybko odbijają się na drugiej.

W przypadku zakażeń prątkowych dysbioza w jelitach może osłabiać odporność płucną, natomiast zmiany w drogach oddechowych wpływają na przepuszczalność jelit i poziom ogólnoustrojowego zapalenia.

Jakie zmiany mikrobiomu obserwuje się u pacjentów?

U chorych na gruźlicę i NTM-PD stwierdza się obniżenie liczby bakterii wytwarzających krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (SCFA). Substancje te wspierają integralność nabłonka i regulują odpowiedź immunologiczną.

Równocześnie dochodzi do namnażania bakterii prozapalnych. Efektem jest osłabienie mechanizmów obronnych, w tym osłabienie działania interleukiny-22, co utrudnia usuwanie prątków i sprzyja przewlekłemu zapaleniu.

Wpływ antybiotykoterapii na mikrobiom

Długotrwałe leczenie przeciwprątkowe, choć niezbędne do zwalczenia zakażenia, dodatkowo zaburza równowagę mikrobiologiczną. Zmniejszona różnorodność bakterii może wpływać na skuteczność terapii i ryzyko nawrotu choroby.

Badania pokazują, że zmiany mikrobiomu wywołane lekami mogą utrzymywać się wiele miesięcy po zakończeniu leczenia.

Sprawdź również:  Aromaterapia z rumiankiem w szpitalu: Protokół przeglądu efektów na ból i lęk

Czy można odbudować mikrobiom i poprawić wyniki leczenia?

Przywracanie równowagi mikrobiologicznej jest obecnie rozważane jako uzupełnienie standardowej terapii. Do obiecujących strategii należą:

  • probiotyki i prebiotyki wspomagające wzrost korzystnych bakterii,
  • postbiotyki dostarczające metabolitów bakteryjnych,
  • modyfikacja diety sprzyjająca produkcji SCFA,
  • przeszczep mikrobiomu jelitowego (FMT) w wybranych przypadkach.

Interwencje te mogą wzmacniać barierę nabłonkową, zmniejszać stan zapalny i poprawiać odpowiedź na leki przeciwprątkowe.

Podsumowanie i perspektywy

Zaburzenia mikrobiomu stanowią istotny element patogenezy zakażeń prątkowych. Oś jelito-płuco wyjaśnia, dlaczego zmiany w jelitach wpływają na przebieg choroby płucnej i odwrotnie.

Terapie ukierunkowane na mikrobiom otwierają nowe możliwości wspomagania leczenia gruźlicy i NTM-PD. Wymagają one jednak dalszych badań klinicznych, zanim staną się standardem postępowania.

Źródło: Oryginalny artykuł