Kluczowe wnioski:

  • Nanocząstki, takie jak dwutlenek tytanu, srebro i tlenek cynku, coraz częściej trafiają do żywności i wody pitnej, co budzi obawy o bezpieczeństwo konsumentów.
  • Badania wskazują, że doustne narażenie na nanocząstki może prowadzić do stresu oksydacyjnego, stanów zapalnych oraz uszkodzeń wątroby, przewodu pokarmowego i układu rozrodczego.
  • Obecne metody oceny ryzyka mają istotne ograniczenia – brakuje precyzyjnych danych o liczbie cząstek i długoterminowych badań przy niskich dawkach.
  • Unia Europejska zakazała stosowania dwutlenku tytanu (E171) w żywności ze względu na podejrzenie genotoksyczności, podczas gdy amorficzna krzemionka (E551) jest uznawana za bezpieczną.

Coraz więcej nanocząstek trafia do naszego jedzenia

Nanotechnologia jest dziś obecna w rolnictwie, przetwórstwie i opakowaniach żywności. Dzięki niej producenci starają się poprawić trwałość produktów, ich wygląd lub wprowadzać nowe funkcje opakowań.

W praktyce oznacza to, że do żywności i wody pitnej mogą przedostawać się różne rodzaje nanocząstek. Najczęściej spotykane to dwutlenek tytanu, srebro, tlenek cynku oraz cząstki tworzyw sztucznych o rozmiarach nano i mikro.

Przegląd badań opublikowanych w latach 2016–2025 wykazał, że nanocząstki pojawiają się w żywności zarówno celowo, jak i w wyniku migracji z materiałów opakowaniowych lub zanieczyszczenia środowiska.

Jak nanocząstki dostają się do organizmu?

Główną drogą narażenia jest spożycie żywności i napojów zawierających nanocząstki. Mogą one pochodzić z dodatków do żywności, suplementów diety lub z migracji z opakowań.

Innym źródłem jest przenikanie nanocząstek ze środowiska do surowców rolnych – na przykład z gleby lub wody używanej do nawadniania upraw.

Po spożyciu nanocząstki mogą przenikać przez barierę jelitową i docierać do różnych narządów, co budzi pytania o ich długoterminowe skutki dla zdrowia.

Potencjalne skutki zdrowotne

Badania laboratoryjne i na zwierzętach wskazują, że nanocząstki mogą wywoływać stres oksydacyjny oraz reakcje zapalne w organizmie. Obserwowano także zmiany w funkcjonowaniu bariery jelitowej.

Sprawdź również:  Naturalne Sposoby na Łagodzenie Bólu Dziąseł u Niemowląt Podczas Ząbkowania

U zwierząt doustne narażenie na nanocząstki wiązało się z uszkodzeniem wątroby, zaburzeniami rozwoju, problemami z układem rozrodczym oraz zmianami w zachowaniu.

Choć wyniki te pochodzą głównie z badań na wysokich dawkach, sugerują one potrzebę dalszych analiz przy realistycznych poziomach narażenia człowieka.

Jak ocenia się ryzyko?

Do oceny ryzyka stosuje się różne wskaźniki, takie jak szacunkowe dzienne spożycie, współczynnik zagrożenia czy margines narażenia. Często wykorzystuje się także modelowanie probabilistyczne.

Istnieją jednak istotne ograniczenia metodologiczne. Brakuje danych o liczbie cząstek, a wiele pomiarów opiera się na całkowitej zawartości pierwiastków, co nie oddaje specyfiki nanocząstek.

Potrzebne są także badania długoterminowe przy niskich dawkach, które pozwolą lepiej ocenić rzeczywiste zagrożenie dla konsumentów.

Różnice w regulacjach prawnych

W Unii Europejskiej zakazano stosowania dodatku E171 (dwutlenek tytanu) w żywności ze względu na podejrzenie działania genotoksycznego. Decyzja ta opiera się na braku wystarczających dowodów bezpieczeństwa.

Inaczej wygląda sytuacja z amorficzną krzemionką (E551) – uznaje się ją za bezpieczną, a dopuszczalna dawka dobowa wynosi około 1000 mg na kilogram masy ciała.

Te różnice pokazują, jak ważne jest precyzyjne rozróżnianie między poszczególnymi rodzajami nanocząstek i ich rzeczywistym wpływem na organizm.

Co dalej? Propozycja lepszej oceny ryzyka

Autorzy przeglądu proponują wprowadzenie wielostopniowego systemu oceny narażenia doustnego na nanocząstki. System ten miałby uwzględniać specyfikę nanomateriałów i standaryzować metody badawcze.

Ważne jest stosowanie zaawansowanych technik analitycznych, takich jak spektrometria mas z pojedynczymi cząstkami, oraz testów biodostępności opartych na modelu INFOGEST.

Tylko w ten sposób można uzyskać wiarygodne dane, które pozwolą regulatorom i konsumentom podejmować świadome decyzje dotyczące bezpieczeństwa żywności.

Źródło: Oryginalny artykuł