Kluczowe wnioski:

  • Mleczan przestał być postrzegany wyłącznie jako produkt uboczny glikolizy – pełni rolę ważnego substratu energetycznego oraz cząsteczki sygnalizacyjnej.
  • Wysiłek fizyczny uruchamia równolegle dwa systemy: odpowiedź mleczanową oraz stres mitochondrialny, które mogą wzajemnie na siebie wpływać.
  • Regularny trening zmienia sposób, w jaki organizm radzi sobie z mleczanem, jednocześnie zwiększając zdolności mitochondriów.
  • Bezpośrednie powiązania między sygnalizacją mleczanową a wydzielaniem mitokin wymagają dalszych badań naukowych.

Wysiłek fizyczny wywołuje w organizmie skoordynowane reakcje metaboliczne i mitochondrialne, które wykraczają daleko poza zwykłą produkcję energii. Mleczan, dawniej uważany za zbędny produkt rozpadu glukozy, obecnie uznawany jest za ważny substrat energetyczny oraz cząsteczkę sygnalizacyjną. Jednocześnie mitochondria odpowiadają na stres wywołany ruchem, uwalniając specjalne substancje zwane mitokinami. Te dwa procesy mogą tworzyć wzajemnie powiązany układ, który naukowcy nazywają osią mleczan-mitokina.

Rola mleczanu w organizmie podczas wysiłku

Mleczan powstaje w mięśniach podczas intensywnego wysiłku, lecz jego funkcja nie ogranicza się do bycia „odpadem”. Działa on jako przenośnik węgla między narządami oraz bierze udział w procesach sygnalizacyjnych. Po treningu regularnie ćwiczący organizm sprawniej usuwa mleczan z krwi, co prowadzi do niższych stężeń tego związku po zakończeniu aktywności. Zwiększona zdolność do utleniania mleczanu jest jednym z efektów adaptacji metabolicznej.

Stres mitochondrialny i uwalnianie mitokin

Mitochondria reagują na wysiłek fizyczny nie tylko zwiększoną produkcją energii, lecz także poprzez mechanizmy adaptacyjne. W odpowiedzi na stres uwalniają mitokiny oraz mitochondrialne peptydy, które wpływają na cały organizm. Proces ten wspiera przebudowę sieci mitochondrialnej i poprawę zdolności oksydacyjnych komórek. Dzięki temu kolejne sesje treningowe stają się łatwiejsze do zniesienia na poziomie komórkowym.

Czy istnieje dwukierunkowa zależność?

Dostępne dane sugerują, że mleczan może oddziaływać na mitochondria poprzez szlaki metaboliczne, redoks oraz receptory. Z drugiej strony lepsze funkcjonowanie mitochondriów zmienia sposób przetwarzania mleczanu przez organizm. Taka potencjalna pętla zwrotna wydaje się zależeć od rodzaju wykonywanego wysiłku – innego efektu można oczekiwać po treningu wytrzymałościowym, a innego po treningu siłowym. Intensywność i czas trwania aktywności decydują o proporcji między stresem glikolitycznym a mitochondrialnym.

Sprawdź również:  Suplementy diety w leczeniu nowotworów – szanse i ograniczenia

Ograniczenia obecnej wiedzy

Choć mleczan i mitokiny dzielą kilka wspólnych szlaków regulacyjnych, bezpośredni wpływ sygnalizacji mleczanowej na wydzielanie mitokin nie został jeszcze w pełni udowodniony. Proponowana oś mleczan-mitokina stanowi na razie hipotezę roboczą, która wymaga dalszych badań eksperymentalnych. Naukowcy podkreślają potrzebę odróżnienia mechanizmów potwierdzonych od tych, które dopiero czekają na weryfikację. Dopiero wtedy będzie można precyzyjnie określić znaczenie tego układu dla adaptacji do wysiłku.

Źródło: Oryginalny artykuł