- Zakrzepica żylna głęboka (DVT) powstaje z powodu stagnacji krwi, uszkodzenia naczyń lub nadmiernej krzepliwości – najczęstsze u osób z długotrwałym unieruchomieniem.
- Co jest dobre na zakrzepicę: heparyna, warfaryna i nowe doustne leki przeciwzakrzepowe (DOAC) jak rywaroksaban; terapia wspomagana kompresjoterapią.
- Jak zapobiegać zakrzepicy: codzienna aktywność fizyczna (min. 30 min spaceru), zdrowa dieta bogata w omega-3 i antyoksydanty oraz unikanie długiego siedzenia.
- Wczesne objawy jak obrzęk nogi, ból i duszność wymagają natychmiastowej konsultacji lekarskiej – profilaktyka ratuje przed zatorowością płucną.
Zakrzepica żylna pozostaje poważnym zagrożeniem zdrowotnym, prowadząc do skrzepów blokujących naczynia krwionośne i grożąc powikłaniami jak zatorowość płucna czy przewlekła niewydolność żylna. W erze post-pandemicznej i rosnącej liczby osób pracujących zdalnie, zrozumienie jak zapobiegać zakrzepicy staje się kluczowe dla profilaktyki układu krążenia.
Co to jest zakrzepica i jakie są jej przyczyny?
Zakrzepica to patologiczne tworzenie zakrzepów krwi w naczyniach żylnych, najczęściej w głębokich żyłach kończyn dolnych (DVT). Zgodnie z triadą Virchowa, wynika z trzech mechanizmów: stagnacji krwi (np. długie loty, hospitalizacja), uszkodzenia śródbłonka naczyniowego (urazy, operacje) oraz hiperkoagulacji (choroby nowotworowe, ciąża, antykoncepcja hormonalna). Czynniki ryzyka obejmują mutacje genetyczne jak czynnik V Leiden czy niedobór protein C/S.
Czynniki ryzyka zakrzepicy
Palenie tytoniu zwiększa lepkość krwi, otyłość i brak aktywności fizycznej powodują stagnację żylną, a choroby autoimmunologiczne czy COVID-19 potęgują stan prozakrzepowy. Osoby powyżej 60. roku życia oraz po zabiegach ortopedycznych są szczególnie narażone.
Objawy zakrzepicy, których nie wolno ignorować
Klasyczne objawy to jednostronny obrzęk nogi, napięcie skóry, ból w łydce nasilający się przy chodzeniu oraz zaczerwienienie. W zatorowości płucnej: nagła duszność, tachykardia i krwioplucie. Diagnostyka obejmuje USG Doppler i D-dimer.
Co jest dobre na zakrzepicę? Skuteczne leczenie i terapia
Co jest dobre na zakrzepicę? Pierwszego rzutu to heparyna drobnocząsteczkowa (LMWH) lub fondaparynuks, przejście na DOAC (dabigatran, apiksaban) lub antagoniście witaminy K (warfaryna). Wspomagająco: pończochy uciskowe (kompresjoterapia), elevacja kończyny i leki fibrynolityczne w ciężkich przypadkach. Nowoczesne wytyczne ESC 2023 podkreślają personalizację terapii z monitorowaniem INR.
Jak zapobiegać zakrzepicy? Praktyczne strategie profilaktyczne
Jak zapobiegać zakrzepicy? Kluczowa jest modyfikacja stylu życia: regularna aktywność fizyczna poprawiająca pompę mięśniową łydki, dieta śródziemnomorska z omega-3 (tłuste ryby, orzechy), nawodnienie (min. 2 l wody/dzień) i unikanie odwodnienia. W grupach ryzyka: profilaktyczna heparyna niskodawkowana.
Praktyczne zmiany w stylu życia zapobiegające zakrzepicy
- Codzienny ruch: 30-45 min spaceru, roweru lub pływania aktywuje krążenie żylne i zmniejsza ryzyko o 50%.
- Dieta antyzakrzepowa: Produkty bogate w błonnik, flawonoidy (czerwone owoce, czosnek) i witaminę E; ogranicz sól i tłuszcze trans.
- Przerwy w siedzeniu: Co 1-2 godziny wstań, wykonaj ćwiczenia izometryczne nóg – szczególnie w podróży i pracy biurowej.
- Kontrola masy ciała i nałóg: Redukcja BMI poniżej 25 i rzucenie palenia obniżają ryzyko nawet o 30%.
Kiedy skonsultować się z flebologiem lub angiologiem?
Przy predyspozycjach genetycznych, po operacjach, w ciąży lub objawach – zleć badanie genetyczne, USG i ewentualnie profilaktykę farmakologiczną. Wczesna interwencja zapobiega zespołowi pozakrzepowemu.
| Czynnik ryzyka | Wpływ na krążenie żylne | Profilaktyka |
|---|---|---|
| Długotrwałe unieruchomienie | Stagnacja krwi w żyłach | Ćwiczenia, pończochy uciskowe |
| Otyłość | Zwiększone ciśnienie żylne | Dieta, aktywność fizyczna |
| Palenie | Uszkodzenie śródbłonka | Terapia antynikotynowa |
Świadoma profilaktyka zakrzepicy, łącząca ruch, dietę i regularne badania, znacząco minimalizuje ryzyko. Dbaj o układ krążenia, by uniknąć powikłań jak przewlekła choroba żylna.
